Johan Hendrik Emmerik

"Hendrik Emmerik hoedenmaker te Meppel" zo wordt hij genoemd in de trouwakte van zijn zoon Nicolaas. Wie was hij en waar kwam hij vandaan ?

Nicolaas Emmerik oud drieentwintig jaar in gevolge extract uit het doopregister van Meppel van beroep brouwer woonachtig te Meppel meerderjarige zoon van Hendrik Emmerik hoedenmaker te Meppel hierbij tegenwoordig en zijne toestemminggevende en van Anna Hagedoorn mede te Meppel woonachtig.
En Hendrika Peter oud drieen twintig jaar ingevolge extract uit het doopregister van de gemeente Leeuwarden van beroep dienstmaagd woonachtig alhier meerderjarige dochter van Christoffel Peter van beroep metselaar hierbij tegenwoordig en zijne toestemming gevende en van Herdrika Kelders beide woonachtig te Zwolle.
Meppel Huwelijksakte nr 21

Hendrik was dus getrouwd met Anna Hagedoorn. En wel op 1 oktober 1788 te Meppel zoals blijkt uit het trouwboek.

1788 Hendrik Emmerik J.M. van windeshem in de Keurpaltz, wonende te meppel met Anna Hagedoorn J.D. alhier
getrouwt D. 1 october
Meppel trouwboek 1788

Hij kwam oorsponkelijk dus uit Windesheim in de toenmalige Keurpaltz. De Keur-Palts, oftwel het Paltsgraafschap aan de Rijn, gelegen in het zuiden van het huidige Duitsland en aangrenzend Frankrijk kent een bewogen geschiedenis met godsdiensttwisten, Reformatie (Luther, Calvijn en Zwingli) en de daarop volgende contrareformatie. Windesheim is nu een plaats in de deelstaat Rijnland-Plats (Rhineland-Palatinate) in het zuid-westen van Duitsland, op de linker Rijnoever.

In 1789 wordt Hendrik burger van Meppel zoals blijkt uit het burgerboek :

Hendrik Emrink van Wildesheim (Pfaltz) 8-9-1789
Meppel burgerboek 1789

Op 16 september 1820 overlijdt Hendrik in het armhuis in Meppel, volgens opgave is hij dan 64 jaar oud.

Harm Wichers Dalsen oud eenenvijftig jaar en Teunis Willems Prins oud een en twintig jaar de eerste Vader en de tweede Onderwijzer in het Armhuis alhier ... in voornoemd gestigt was overleden Hendrik Emmerik oud vier en zestig jaar van beroep Hoedenmaker Echtgenoot van Anna Hagedoorn Zoon van Johan Philip Emmerik en Elisabeth ... beide overleden in het keurvorstendom pals ....
Meppel Ovelijdensakte nr 66
Als zijn vader wordt Johan Philip Emmerik genoemd, van de moeder alleen de voornaam Elisabeth. Verder wordt zijn beroep hoedenmaker bevestigd en dat hij en zijn ouders uit de Paltz komen. Als Hendrik inderdaad 64 jaar oud was dan moet hij rond 1756 geboren zijn.

Dus, hoe komt een hoedenmaker uit Windesheim in de keurpaltz in Meppel terecht ? En wie waren zijn ouders en grootouders ?

De ouders van Hendrik Emmerik

Eerst eens kijken wat er in Nederland verder te vinden is van Hendrik. Bij het zoeken in doopboeken naar de kinderen van Hendrik en Anna vinden we 3 dopen in Meppel en ,verrassend, 1 in Amsterdam !

Meppel 1789 - December d. 16. Hendrik Emmerik en Anna Hagedoorn 't kind Philippus
peetoom en moeij Philippus Emmerik x Isabel van Jeveren
Meppel Doopboek
Amsterdam 1792 - October d. 28.
De Scholten in de Gasth: kerk
Aaltje Elizabeth
geb: in Amst woensd: 24 Octob 1792 volgens opgaaf van de vad: Hendrik Emmerik moed Hanna Haagedooren
Get: Barend Kooning Aaltje Dibbel
Amsterdam Doopboek
Meppel 1795 - August d. 4. Hendrik Emmerik en Anna Hagedoorn 't kind Niclaas
Pete Elisabeth Croonshagen
Meppel Doopboek
Meppel 1799 - Aug 28. Hendrik Imrik en Anna Hagedoorn dochter Anna Sophia
Meppel Doopboek

In de eerste doop wordt Philippus Emmerik genoemd als peetoom, zou dat een broer van Hendrik zijn ?
De tweede doop is gedaan in de Gasthuiskerk van de Evangelisch Lutherse gemeente in Amsterdam. Dat komt overeen met de Evangelisch Lutherse achtergrond uit de Keurpaltz.
Bij de doop van zoon Nicolaas wordt een Elisabeth Croonshagen genoemd. Is zij een schoonzus van Hendrik ?
En let ook op de kortere spelling van de naam; Imrik. Emmerich en Emrich in het Duits ?

Op bovengenoemde vragen is vast wel een antwoord te vinden, b.v. over Elisabeth Croonshagen.
In 1777 trouwde in Amsterdam een Elizabeth Kroonshagen met een Jan Nicolaas Emmerik.

1777 Jan Nicolaas Emmerik van Marktsheim Luters oud 30 jaar op Oostenburg ouds dood gead. met sijn oom Jacob Emmerik &
Elizabeth Kroonshagen van Aurik Luters oud 32 jaar op de Reguliersgr ouds dood geads. ,met haar suster Anna Kroonshagen
Amsterdam (onder)Trouwboek
Elizabeth komt uit Aurik en Jan Nicolaas uit Merxheim. Beide zijn Luthers.
Aurich ligt in noord-Duitsland, maar Merxheim ligt in de keurpaltz op ongeveer 20 km van Windesheim !
Is deze Jan Nicolaas Emmerik een broer van Hendrik ? en is Elizabeth inderdaad een schoonzuster. En als Jan Nicolaas een broer van Hendrik is dan is genoemde oom Jacob Emmerik een broer van de vader van Hendrik.
Jan Nicolaas moet rond 1747 geboren zijn.

Getuigen bij de doop van de kinderen van Jan Nicolaas en Elizabeth in Amsterdam :

Getuige Johan (jan) Hendrik Emmerik is mogelijk broer Hendrik en is Anna Sawina Emmerik een zuster van beide broers ?

In 1783 trouwde in Amsterdam ene Johanna Savina Emrik, luthers, uit Merxheim.

1783 Willem Oldenhof van IJselmuijden Gerefm wed Josina Saarman op de haarlemmerdijk
Johanna Savina Emrik van Merksheim Luters oud 34 jaar op de singel ouders doot Gead met haar broeder Claas Emrik
Amsterdam (onder)Trouwboek

Is genoemde 'broeder Claas Emrik' de eerder bekende Jan Nicolaas Emmerik, dat lijkt er wel op. Johanna Savina moet rond 1749 geboren zijn.

Getuigen bij de doop van de kinderen van Johanna Savina en Willem in Amsterdam :

Hier komen we Hendrik Emmerik weer tegen.

Door wederzijds getuige te zijn bij de doop van de kinderen mogen we aannemen dat Johan Hendrik (Hendrik) Emmerik (1756), Jan Nicolaas (Klaas) Emmerik (1747) en Johanna Savina (Anna) Emmerik (1749) boers en zus zijn. Allen Luthers uit Windesheim en Merxheim in de Keurpaltz.

Lidmaten van de Ev. Luthers gemeente Amsterdam

Begraafregister St. Anthonis Kerkhof Amsterdam

21 Februarij 1807, Jan Nicolaas Emmerik, 60, Kattenburg Klijne straat 134, 2 kinderen
Overlijdensakte Amsterdam
23 Mei 1837, Anna Savijna Emmerik oud negentig jaren wonende Herv: Luth: Weeshuis Geboren Merxum, weduwe van Willem Oldenhof verder niets bekend.
Amsterdam Overlijdensakte

De grootouders van Hendrik Emmerik

De ouders van Hendrik, Klaas en Anna zijn dus Johan Philip Emmerik en Elisabeth. En ze hebben een oom Jacob Emmerik.
Deze Johan Jacob Emmerik is dan een broer van Johan Philip, uit het (onder)trouwboek van Amsterdam :

1758 Johan Jacob Emrik van Merksheim Luiters oud 26 jaar op de kijsersgragt zijn moeder Eva Sabiena Emrik te merksheim &
Anna Margareta Stoerhaan van Amd gereformeert oud 20 jaar buijten de Baanpoort geadsisteert met haar moeder Margreta ootstarink
Amsterdam (onder)Trouwboek
Getuigen bij de doop van de kinderen van Johan Jacob en Anna Margareta :

In 1766 hertrouwde Johan Jacob met Swaantje Geerlings :

1766 Jan Jacob Emmerik van Marksheijm gereform Wedr Anna Margaretha Stoerhaan in de Elandstraat &
Swaantje Geerlings van Lage gereform oud 39 jaar op de blomgragt haar vader Abraham Geerling tot Lage
Amsterdam (onder)Trouwboek

Johan Jacob Emmerik is Luthers, komt uit Merxheim en is geboren rond 1732. Zijn moeder is Eva Sabiena Emmerik.
Getuigen bij de dopen zijn o.a. Johannes Emmerik en Anna Cristina Emmerik. Dit kunnen een broer en zus zijn van Johan Jacob en dus ook van Johan Philip.

Het koppel Anna Christina Emrik en Jan Reenart (Rupard) Pa(a)pst is ook getuige bij een doop in 1770 in de Lutherse Kerk te Amsterdam.
En Jan Jacob Emrik en Swaantje Geerling zijn getuige bij de doop van Johanna Jacoba een dochter van Juliana Margaretha Paapst.
Aangezien de naam Paapst nogal Duits klinkt zouden ze ook wel eens uit Duitsland afkomstig kunnen zijn.

In 1741 trouwde in Amsterdam ene Johannes Emmerik uit Manheim met Anna Weerman.

1741 Johannes Emmerik van manheim oud 23 jaar in de St anna dwarststraat oud. doot geasst zijn neef hendrikus bams &
Anna weerman van A= oud 26 jaar woond als vooren geasst met haar vader Theunis weerman
Amsterdam (onder)Trouwboek
Johannes Emmerik komt uit Manheim en is geboren rond 1718.
Getuigen bij de doop van de kinderen van Johannes en Anna :

Getuige Margreta (Grietje) Ootstarink (Ootmarinck, Odemarink, Otemerink) is de moeder van Anna Margareta Stoerhaan, de vrouw van Johan Jacob Emmerik. Grietje was later getrouwd met Barend Dijkman.

Johan Philip Emmerik, Johan Jacob Emmerik (1732) en Johannes Emmerik (1718) zijn broers en Anna Cristina Emmerik is mogelijk een zuster. Hun moeder is Eva Sabiena.

In de keurpaltz

Na Meppel en Amsterdam nu zoeken in de kerkboeken van Windesheim en Merxheim.


(Windesheim rechts-boven en Merxheim links-onder bij Monzingen an der Nahe)

Gezocht worden de ouders Johan Philip Emmerik getrouwd met Elisabeth ... en hun kinderen :
- Jan Nicolaas Emmerik, rond 1747
- Johanna Savina Emmerik, rond 1749
- Johan Hendrik Emmerik, rond 1756

Resultaten van een record search op FamilySearch.org :
- heiraat, Johann Philipp Emrich met Elisabetha Haupt, 19 Apr 1746, Merxheim
- taufe, Johann Nicolaus Emrich, 27 Feb 1747, ouders Johann Philip Emrich en Anna Elisabetha, Merxheim
- taufe, Anna Sabina Emrich, 25 Sep 1748, ouders Johann Philipp Emrich en Elisabetha, Merxheim
- taufe, Philipp Niclas Emmerich, 1751, ouders Philipp Emmerich en Elisabetha, Windesheim
- burial, Johann Philipp Emmerich, 06 Sep 1715, 17 Jun 1766, Evangelische Kirche Merxheim
- burial, Anna Elisabeth Haupt Emmerich, 04 Sep 1719, 30 Apr 1762, Evangelische Kirche Merxheim

De ouders zijn dus inderaad Johan Philip Emmerik en Anna Elisabeth Haupt, ze zijn op 19 April 1746 in Merxheim getrouwd. Hij is geboren op 6 september 1715 en gestorven op 17 Juni 1766. Anna Elisabeth Haupt stierf op 30 april 1762. Toen zoon Jan Nicolaas in 1877 trouwde in Amsterdam waren beide inderdaad al overleden.
De doop van Jan Nicolaasv(1747) en Johanna Savina (1748) vinden we inderdaad in Merxheim. In Windesheim is alleen een Philipp Nicolas Emmerich (1751) gedoopt, de doop van Johan Hendrik Emmerik ontbreekt.

Verder worden de grootouders ... Emmerik getrouwd met Eva Sabiena Emrik en hun kinderen gezocht :
- Johan Philip Emmerik
- Johannes Emmerik, rond 1718
- Johan Jacob Emmerik, rond 1732
- Anna Cristina Emmerik

Resultaten van een record search op FamilySearch.org :
- heiraat, Johannes Emmerich met Eva Sabina Karch, 04 Jan 1707, Merxheim
- taufe, Anna Catharina Emmerich, 22 Oct 1709, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Susanna Christina Emmerich, 01 Mar 1713, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Johannes Philips Emmerich, 08 Sep 1715, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Johannes Emmerich, 20 Mar 1718, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Johann Georg Emmerich, 24 July 1721, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Johann Jacob Emmerich, 23 Jul 1724, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim
- taufe, Johann Jacob Emmerich, 12 Feb 1732, Johannes Emmerich en Eva Sabina, Merxheim

De grootouders zijn dus Johannes Emmerich en Eva Sabina Karch, getrouwd op 4 Januari 1707 in Merxheim. De naam en geboorte/doop datum van de kinderen Johannes en Johann Jacob komen overeen. Ook Anna Cristina is gevonden en had zij niet iets met ene Jan Reenart Pa(a)pst ?

11 sep 1736 Johann Reinhardt Papst en Susanna Christina Emerich vader bruidegom Frantz Nickel Papst, vader bruid Johannes Emerich

Tot slot

"Hendrik Emmerik hoedenmaker te Meppel". Toen zijn vader Johan Philip in 1766 in Merxheim overleed was Hendrik ongeveen 10 jaar, zijn oudere broers Klaas en Philip waren 19 en 15 jaar en zus Anna 17 jaar. Hun moeder Anna Elisabeth Haupt was 4 jaar eerder overleden in 1762.
Zijn ooms Johannes en Johan Jacob, jongere broers van zijn vader, hadden zich ondertussen in Amsterdam gevestigd. Johannes trouwde in 1741 in Amsterdam en Johan Jacob in 1758. Het is voorstelbaar dat Hendrik en zijn broers en zuster zich bij hun familie in Amsterdam hebben aangesloten. Vermoedelijk was er niet de mogelijkheid in Merxheim te blijven.
Wanneer ze naar Amsterdam gingen is niet na te gaan en of ze allemaal tegelijk gingen ook niet. Vaststaat dat zus Anna in 1770 als lid van de Evanelisch Luthers gemeente in Amsterdam wordt ingeschreven en Hendrik in 1784.

En hoe zit dat met die hoedenmakerij ?


Archief van de Notarissen ter Standplaats Amsterdam Akte 78377

Als in 1784 de dienstmaagd van hoedenmaker Albert Hesterman in de Binnen Brouwerstraat in Amsterdam in stilte uit de dienst is verdwenen, eis hij voor de rechtbank huurpenningen van haar. Om zijn claim te ondersteunen heeft hij drie getuigen opgetrommeld waaronder Hendrik Emmerik. Alle drie zijn ze 'knegts' van Hesterman. Hendrik was dus inderdaad van beroep hoedenmaker.
Ook in Meppel is hij hoedemaker zoals blijkt uit een inschrijving van 30 Augustus 1790 in het Klokkeboek van Meppel :


Klokkeboek Meppel