Johan Nicolaas Emmerik

Johann Nicolaus Emrich wordt geboren op 24 februari 1747 en gedoopt op 27 februari in de Evangelische Kirche in Merxheim. Zijn ouders, Johann Philipp Emrich en Anna Elisabetha Haupt, zijn getrouwd in Merxheim op 19 april 1746. Merxheim ligt aan de Nahe in het zuiden van Duitsland in de voormalige keur-paltz. Nicolaus is hun oudste kind, na hem komen nog Anna Sabina (1748), Philipp Niclas (1751) en Johan Hendrik (1754).

Na het overlijden van zijn vader in 1766, zijn moeder overleed al in 1762, trekt Johan Nicolaas Emmerik met zijn broers en zus naar Amsterdam waar hun oom Johan Jacob Emrik dan al een tijdje woont, Jacob is in 1758 in Amsterdam getrouwd met Anna Margareta Stoerhaan.

Voor een uitgebreide beschrijving van de speurtocht naar de familie Emmerik in Amsterdam en Merxheim zie Johan Hendrik Emmerik.

In dienst van Verenigde Oostindische Compagnie

Op 13 november 1768 komt Johan Nicolaas Emmerik (Klaas) in dienst als hooploper bij de VOC voor de kamer Amsterdam. Hij vertrekt op 13 november 1768 van Texel om via Kaap de Goede Hoop in Batavia aan te komen op 7 augustus 1769.

Nationaal Archief, Verenigde Oostindische Compagnie

Batavia was van 1619 tot 1799 het hoofdkwartier van de VOC in AziŽ en de hoofdstad van Nederlands-IndiŽ. De stad, het huidige Jakarta, ligt aan de noordkust van Java aan de Java Zee.

Op 10 november 1770 vetrekt hij uit Batavia voor de terugreis naar Nederland, waar hij op 24 mei 1771 aankomt te Texel. Tijdens deze lange reis van 922 dagen (2,5 jaar) is Klaas 398 dagen aan boord van een schip geweest, 64 dagen in de Kaap en 460 dagen in Batavia.
Voor een beschrijving van deze reis zie hier.

Terug in Nederland

Een aantal jaren na zijn VOC avontuur trouwt Klaas in 1777 in Amsterdam met Elizabeth Kroonshagen.

1777 Jan Nicolaas Emmerik van Marktsheim Luters oud 30 jaar op Oostenburg ouds dood gead. met sijn oom Jacob Emmerik &
Elizabeth Kroonshagen van Aurik Luters oud 32 jaar op de Reguliersgr ouds dood geads. ,met haar suster Anna Kroonshagen
Amsterdam (onder)Trouwboek
Elizabeth komt oorspronkelijk uit Aurich en Jan Nicolaas uit Merxheim. Beide zijn Luthers en oom Jacob Emmerik is een van de getuigen. Aurich ligt in noord-Duitsland.

Vervolgens worden kinderen geboren en gedoopt :

Vrij kort na hun geboorte overlijden twee kinderen, Anna Sawina op 7 juli 1778 en Jan Nicolaas op 19 november 1783. Uit het begraaf boek van het St. Anthonis Kerkhof blijkt dat de familie dan in de Oostenburg klijne straat woont.

St. Anthonis Kerkhof - DTB 1222, p.156vo en p.157 St. Anthonis Kerkhof - DTB 1223, p.26 en p.27

Jongeling vermist !

Op 20 april 1793 verschijnt er in de Amsterdamse courant de volgende advertentie :

Daar word vermist een JONGELING, oud 14 Jaar, Pokdalig, zwart gebonden Hair, hebbende een groene Jas aan, blaauwe Rok, zwart Kamizool, Bombazyne Broek, zwart peper- en zout couleurde Kousfen, een Horolegie in de Zak, zilvere Roosjes aan de Beenen en ovaale doorgewerkte Gespens op de Schoenen. Die dezelve levendig of dood te regt brengt by Klaas Emmerik , in de Kommsnys-Winkel de Haazedans, op de hoogte van de Kadyk en hoek van de Overhaals-Gang, zal eerlyk beloond worden.
Amsterdamse courant. Amsterdam, 20-4-1793 -

En vijf dagen later de volgende :

Op den 16 April 1793, is vermist: Een JONGELING, oud circa 14 Jaaren, genaamd HENDRIK EMMERIK, een weinig Pokdaalig van Weezen, met zwart gebonden Hair, aanhebbende een donkere groene Jas, met een blaauwe Rok en zwart Kamizool, zwarte Broek en Peper-en Zoutcouleurde Kousfen, Horologie in de Zak. Zilvere Gespes op de Schoenen; die hem te recht brengt by KLAAS EMMERIK, op de Kadyk, zal 6, en die hem aanwyst 3 Ducaaten tot een vereering hebben.
Amsterdamse courant. Amsterdam, 25-4-1793 -

In de advertenties komen bekende namen voor n.l. een Klaas en Hendrik Emmerik. Is de genoemde Klaas onze Johan (Jan) Nicolaas (klaas) Emmerik ?
Als Hendrik tijdens de vermissing 14 jaar is dan moet hij rond 1779 geboren zijn.


Amsterdam Doopboek

De vermiste jongeling is dus inderdaad Hendrik Emmerik gedoopt 22 september 1779, zoon van Jan Nicolaas (Klaas) Emmerik en Anna Elizabeth Kroonshagen.
En, loopt het goed af ? Is de vermiste jongeling teruggevonden ?
Blijkbaar wel want op 10 juni 1793, twee maanden na zijn vermissing, staat hij ingeschreven als Leerknegt bij meester chirurgijn Hendrik Sprangers.

Leerknegtsinschrijfboek Chirurgijsgilde Amsterdam Register bevattende opgaaf van chirurgijns met de bij hen ingeschreven knechten en leerknechten.

In 1804 wordt Hendrik ingeschreven als poorter in het Poorterboek van Amsterdam, met als beroep ... Chirurgijn !

Bij de inschrijving van Hendrik wordt bij het beroep van vader Johan Nicolaas sjouwer genoemd, een arbeider die werkte aan het laden en lossen van schepen, het vervoeren van materialen en ander zwaar werk. Hoe is het mogelijk dat een zoon van een sjouwer een chirurgijn wordt ?
Als we even terugkijken naar de oproep bij de vermissing van Hendrik : 'Horologie in de Zak' en 'Zilvere Gespes op de Schoenen', en dat voor een zoon van een sjouwer !
Volgens het Cultureel Woordenboek is chirurgijn :
Beroepsaanduiding voor personen die na een leertijd als knecht en het afleggen van een meesterproef gerechtigd waren bepaalde heelkundige handelingen uit te voeren. Te onderscheiden van de in veel hoger aanzien staande 'doctoren', die na een academische studie de geneeskunde beoefenden.

En, hoe gaat het verder met Hendrik ? In 1803 trouwt hij in Amsterdam met Elletje Walberg !

Den 26 Augustus 1803
Hendrik Emmerik van Amst. Luthers. oud 25 jaren op de hoogte van de kadijk. Gead: met zijn vader Nicolaas Emmerik woont als boven en
Elletje Wallberg van Amst. Luthers. oud 30 jaren in de Huijdenstraat, boven de beke l: gead: met haar vader Johannes Wallberg woont als boven.
Amsterdam (onder)Trouwboek

In 1806 en 1809 worden twee dochters geboren in Blokzijl en in 1811/1812 staat hij ingeschreven als kiesgerechtigde in Vrouwenparochie (Het Bilt) in Friesland.

Kiesgerechtigde Hendrik Emmerik (plattelandsarts / chirurgien) geboren op 20-12-1779, wonende te Vrouwenparochie.
Tresoar, inventarisnummer 3629, aktenummer 2137

En dan slaat het noodlot toe :

1812 Extract uit het register der aangaven van overlijden in de Gemeente Belkum ...
dat Hk Emmerik, wonende als Chirurgijn te Vrouwen parochie, oud circa drie a vier en dertig jaren, gehuwd, de ouders bij de getuigen onbekend, bij toeval in den sloot nabij Belkum met een Chais ondersteboven is gevallen, en aldaar door verscheidene lieden, die hem kenden uit het water gered, doch vrugteloos getragt hebbende hem in't leven terug te brengen op de dertienden dag der maand Julij des nademiddags ten tien a elf uren, in gemelde sloot, op de kant de Vijve genaamd is overleden.
Vrouwenparochie Overlijdensakte

Het paard en de chais (rijtuig) hebben het ongeval overleefd want die worden een maand later verkocht.


Dagblad van het departement Vriesland. Leeuwarden, 7-8-1812

Notaris Everhardus van Loon te St. Annaparochie en toeziend voogd Jacobus Johannes Hoitsma te Vrouwenparochie. Opbrengst verkoping roerend goed fl. 1182


Dagblad van het departement Vriesland. Leeuwarden, 14-8-1812

En Klaas zelf ?

Hoe gaat het verder met Klaas zelf ? Als zijn zoon Hendrik trouwt in 1803 woont Klaas 'op de hoogte van de Kadijk'. Als zijn dochter Anna Elisabeth op 13 april 1810 touwt is Klaas al overleden.

Harmannus Neppingh van Amst geref. oud 33 Jaren op Cattenburg bij 't Plijn vader dood. gead. met Const? van Diacone ? en
Anna Elisabeth Emmeririk van Amstdam Luthers. oud 24 Jaren, Woont als boven. gead. met moeder Anna Elisabeth Kroonshagen Wed. Johan Nicolaas Emmerik. woont als boven.
Amsterdam (onder)Trouwboek
In 1807 is Klaas overleden en wordt op 21 februari begraven op het St. Anthonis Kerkhof in Amsterdam. Hij is dan 60 jaar oud en zijn laatste aderes is dan Kattenburg Kleine straat 134. Hij laat vrouw en twee kinderen na.

St. Anthonis Kerkhof - DTB 1207, p.118vo en p.119

Zijn vrouw, Anna Elisabeth Kroonshagen, woont in 1810 nog op Cattenburg. Op 31 mei 1815 overlijdt zij op 69 jarige leeftijd. Ze woont dan bij haar dochter en schoonzoon in de Kleine Wittenburgerstraat 53 te Amsterdam.